Kołatek domowy
(Anobium punctatum)

Kołatek domowy jest szkodnikiem drewna zaliczamy do najgroźniejszych drewnojadów na terenie całej Polski. Może żerować w drewnie użytkowym nawet do 4 lat, wyrządzając w tym czasie naprawdę poważne szkody.

KOŁATEK DOMOWY

Kołatek domowy to szkodnik drewna, zaliczany do rzędu chrząszczy, który jest najbardziej pospolicie występującym na obszarze naszego kraju przedstawicielem rodziny kołatkowatych. Zasięg jego występowania obejmuje praktycznie całą Europę, ale również inne kontynenty, jak Afryka Południowa, Ameryka Północna oraz Australia i Nowa Zelandia. W stadium dorosłym kołatek domowy przyjmuje postać chrząszcz posiadającego czułki o wymiarach od 2 do 5 mm, brązowo-brunatnym umaszczeniu i walcowatej budowie ciała.

LARWA KOŁATKA DOMOWEGO

To właśnie larwy kołatka domowego odpowiadają za największe uszkodzenia drewna w domach, kościołach oraz innych budynkach. Ich budowę można scharakteryzować jako walcowatą i zwartą o kremowym tudzież białym kolorze. Larwy kołatka dorastają nawet do 4 mm długości, a podczas żerowania, które może trwać od roku do 4 lat, drążą w drewnie kanały, z których wydobywa się mączka drzewna oraz odchody drewnojada. Kołatek domowy larwa żeruje zarówno w bielastej (powierzchniowej) części drewna, jak i w twardzielu, który znajduje się w głębszych warstwach drewna obrobionego.

KOŁATEK W DREWNIE – ŻEROWANIE

Kołatek domowy może żerować w drewnie przez okres wynoszący nawet 4 lata. W tym czasie porażone drewno najczęściej jest bardzo mocno zniszczone. Na powierzchni belek, słupów, elementów więźby dachowej, schodów, mebli czy innego rodzaju przedmiotów wykonanych z drewna można zaobserwować niewielkich rozmiarów otwory. Są to kanały wydrążone przez larwy kołatka domowego, których średnica najczęściej wynosi od 1 do 3 mm. Znamiennym objawem świadczącym o żerowaniu kołatka jest (prócz zniszczeń) mączka drzewna wydobywająca się z otworów w drewnie, a także dźwięk kołatania, który szkodnik wydaje.

ZWALCZANIE KOŁATKA DOMOWEGO – METODY

Fumigacja (gazowanie)

Fumigacja, czyli gazowanie to bez wątpienia metoda zwalczania szkodników drewna, która ma najbardziej wszechstronny charakter. Jest ceniona ze względu na swoją skuteczność, a to dlatego, że gaz na korniki wykorzystywany podczas zabiegów fumigacji (fosforowodór PH3) dociera dosłownie wszędzie, a tym samym gwarantuje zwalczenie bezwzględnie wszystkich szkodników, które żerują na drewnie. Metoda ta jest szeroko stosowana zarówno w domach, jak i kościołach oraz obiektach zabytkowych, wszędzie tam, gdzie drewniany budynek lub drewniane elementy konstrukcyjne (np. więźba dachowa) zostały zaatakowane przez szkodniki drewna.

Impregnacja owadobójcza Xilix Gel

Kolejną bardzo popularną metodą zwalczania szkodników drewna jest żelowanie Xilix, a ściślej impregnacja owadobójcza preparatem szkodników drewna. Ta metoda jest najczęściej prowadzona przez profesjonalne firmy zajmujące się zwalczaniem szkodników drewna pod postacią natrysku porażonych elementów drewnianych. Do impregnacji stosowany jest specjalistyczny środek Xilix Gel, który ma właściwości biobójcze, a co bardzo istotne jest najlepszym dostępnym na rynku preparatem do zwalczania szkodników drewna. Żel Xilix bardzo głęboko penetruje powierzchnię drewna (do 18 cm), dzięki czemu doprowadza do zabicia szkodników drewna (np. kołatka domowego), które żerują na drewnianych elementach, takich jak więźba dachowa, schody, belki itp.

Dezynsekcja mikrofalowa

Mikrofalowa dezynsekcja, czyli zwalczanie szkodników mikrofalami to metoda, która na szerszą skalę jest wykorzystywana od niedawna. Odnosząc się do tej metody, warto zaznaczyć, że ma ona pewne ograniczenia i dlatego nie jest stosowana wszędzie. Dlaczego? Dezynsekcja mikrofalowa jest oparta na podgrzaniu materiału zaatakowanego przez szkodniki przy wykorzystaniu mikrofal, które w odpowiednio wysokiej temperaturze (ponad 55 stopni) doprowadzają do zabicia szkodników drewna. Do zastosowania tej metody wymagany jest dobry dostęp do drewna celem jego ogrzania, toteż np. warunki na ciasnych strychach ewidentnie nie są sprzyjające do przeprowadzenia zwalczania szkodników drewna mikrofalami. Natomiast niepodważalnym atutem wspomnianej metody jest to, że po zakończeniu dezynsekcji pomieszczenie, w którym była prowadzona, jest od razu dostępne do użytkowania.

Metoda Veloxy

Metoda Veloxy, w której wykorzystuje się technologię beztlenową, zaliczana jest do nowoczesnych metod zwalczania szkodników drewna. Podejmując temat tej konkretnej metody, należy podkreślić, iż została ona wymyślona dla ratowania najcenniejszych obiektów dziedzictwa kultury, sztuki oraz architektury. Z jej pomocą zwalczane są szkodniki drewna w kościelnych ołtarzach, obrazach, ikonach, rzeźbach oraz innych przedmiotach wykonanych z drewna, których wartość można bez wahania określić jako bezcenną.

KOŁATEK DOMOWY – PYTANIA I ODPOWIEDZI

Kiedy kołatek domowy wykazuje największą aktywność?

Kołatek domowy nie różni się pod tym względem od większości szkodników drewna występujących w Polsce i okres jego największej aktywności przypada na wiosnę i lato. Jednak może on żerować także w niższych temperaturach, w związku z czym jest wyjątkowo groźnym szkodnikiem drewna użytkowego.

W jaki sposób można podjąć zwalczanie kołatka domowego?

Przede wszystkim należy wybierać sprawdzone metody zwalczania szkodników drewna, które pozwolą skutecznie rozwiązać problem żerowania kołatka w drewnie. Do takich metod z całą pewnością zaliczamy fumigację, czyli gazowanie, a także impregnację owadobójczą Xilix Gel. Ponadto, w przypadku porażenia przez kołatka mebli, rzeźb, ram obrazów i innych drewnianych przedmiotów o mniejszych gabarytach można bez trudu zastosować metodę Veloxy lub dezynsekcję mikrofalową.

Jakie dźwięki podczas żerowania wydaje kołatek?

W przypadku kołatka to pytanie jest jak najbardziej zasadne. To dlatego, że od odgłosów kołatania, które ten szkodnik wydaje, wzięła początek jego polska nazwa – kołatek domowy. Wspomniane dźwięki są bardzo ciche i raczej trudno je usłyszeć za dnia, natomiast w nocy jest to możliwe.

Czy kołatek może zagrażać ludziom lub zwierzętom domowym?

Nie. Kołatek domowy, niezależnie od stadium swojego rozwoju nie jest groźny dla ludzi ani zwierząt. Ten szkodnik żywi się wyłącznie drewnem i nie może w żaden sposób gryźć innych żywych organizmów.